Là một trong những "Tứ Trụ" vĩ đại của mỹ thuật hiện đại Việt Nam, Nguyễn Tư Nghiêm (1922-2016) đã kiến tạo một di sản nghệ thuật độc đáo, nơi mỹ thuật dân gian được tái cấu trúc thành một ngôn ngữ tạo hình hiện đại giàu tiết điệu và sức sống. Tài năng phi thường của ông thể hiện ở khả năng chắt lọc tinh hoa từ các nguồn cội truyền thống như tranh Hàng Trống, đình làng, hay các vũ điệu cổ, để rồi biến hóa chúng thành một biểu đạt mang đậm dấu ấn cá nhân và hơi thở thời đại.
Trong các tác phẩm của mình, chủ yếu trên chất liệu sơn mài và bột màu, Nguyễn Tư Nghiêm đã phát triển một phong cách thị giác không thể nhầm lẫn. Ông nổi bật với việc sử dụng những đường nét tiết điệu đầy uyển chuyển, dứt khoát nhưng cũng rất đỗi tinh tế, tạo nên chuyển động và sự sống động cho hình thể. Đặc biệt, ông có biệt tài trong việc biến dạng hình dân gian, không sao chép mà biến đổi các motif quen thuộc từ thần linh, vũ công, con vật thành những biểu tượng mới mẻ, hiện đại mà vẫn giữ được hồn cốt nguyên thủy. Kết hợp với đó là những mảng màu phẳng biểu tượng, thường là những gam màu mạnh mẽ, tối giản nhưng mang tính ẩn dụ sâu sắc, gợi cảm giác về không gian và ý niệm thay vì tả thực.
Sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại chính là sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong toàn bộ sự nghiệp của Nguyễn Tư Nghiêm. Ông không ngừng tìm kiếm và thể nghiệm để dung hòa cái cũ và cái mới, cái dân tộc và cái toàn cầu. Từ việc mượn ý tưởng từ các hình thức nghệ thuật truyền thống, ông đã nâng tầm chúng lên thành một ngôn ngữ nghệ thuật tiên phong, đồng thời khẳng định bản sắc văn hóa Việt Nam một cách mạnh mẽ trong dòng chảy nghệ thuật thế giới. Tầm nhìn của Nguyễn Tư Nghiêm không chỉ là tái tạo hình thức mà còn là truyền tải một tinh thần Việt Nam qua lăng kính của một tâm hồn hiện đại, khiến tác phẩm của ông trở thành cầu nối vững chắc giữa quá khứ và tương lai của mỹ thuật Việt Nam.
